Κατ' οίκον αντιμετώπιση του πόνου στον καρκίνο του παγκρέατος - Ε. Αρναούτογλου, Ε. Κοράκη, Α. Ντάφλου, Ε. Μήτρου, Α. Μακρή, Π. Μαυρίδου, Α. Μανατάκη : | 16/3/2009 2:00:17 μμ

<< Επιστροφή



Κατ΄οίκον αντιμετώπιση του πόνου στον καρκίνο του παγκρέατος

Περίληψη
Μελετήσαμε την αποτελεσματικότητα της κατ’ οίκον επισκληριδίου χορήγησης μορφίνης σε αρρώστους με προχωρημένο καρκίνο του παγ-κρέατος.
Από το 1991 μέχρι σήμερα αντιμετωπίσαμε 52 αρρώστους ηλικίας 40 - 72 ετών με πόνο λόγω καρ-κίνου του παγκρέατος σε τελικά στάδια. Χορηγήσαμε μορφίνη σε αρχική δόση 2mg, ξυλοκαίνη 80mg και 20 κ.ε. φυσιολογικό ορό επισκληριδίως μέσω καθετήρα σταθεροποιημένου εξωτερικά στο σώμα του ασθε-νούς. Οι δόσεις της μορφίνης χρειάστηκε να εξατο-μικευτούν και κυμάνθηκαν από 2 μέχρι 36mg ημερη-σίως. Η χορήγηση του συσκευασμένου σε συγκε-κριμένες δόσεις φαρμάκου γινόταν από κάποιο συγ-γενή του αρρώστου. Ο μέσος χρόνος επιβίωσης των αρρώστων ήταν 35+-9,7 μέρες (Μ+-SD).
Η μέση διάρκεια χορήγησης της θεραπείας ήταν 35+-9,7 μέρες (ΜΤ+-SD). Σε όλους τους αρρώστους η ανακούφιση από τον πόνο ήταν σημαντική έτσι ώστε δεν χρειάστηκε να λαμβάνουν συμπληρωματική αγωγή από το στόμα. Σε 15 περιπτώσεις χρειάστηκε αλλαγή του επισκληριδίου καθετήρα λόγω μετακίνησής του ενώ σε όλους τους αρρώστους ήταν απαραίτητη η αναπροσαρμογή της δόσης κατά διαστήματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι άρρωστοι ήταν περιπα-τητικοί μέχρι τέλους και προμηθεύονταν τις συσκευ-ασμένες δόσεις μόνοι τους. Δεν παρατηρήθηκαν λοι-μώξεις ή καταστολή της αναπνοής.
Η κατ’ οίκον αντιμετώπιση του πόνου στον καρκίνο του παγκρέατος με επισκληρίδιο χορήγηση μορφίνης είναι αποτελεσματική, με ελάχιστες παρενέργειες και προσφέρει σημαντική ελευθερία κινήσεων και ικανο-ποιητική ποιότητα ζωής στους πάσχοντες.

Εισαγωγή
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι η πέμπτη συχνό-τερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Μόνο ένα ποσοστό 2 - 3% των ασθενών θα επιβιώσει πέρα της πενταετίας. Η συχνότητα της νόσου ποικίλλει σε διάφορες γεω-γραφικές περιοχές αλλά γενικά παρατηρείται στα-θερή αύξησή της.
Οι πάσχοντες από καρκίνο του παγκρέατος έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό πόνου μαζί με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και του στομάχου σε σχέση με άλλους καρκινοπαθείς.

Σκοπός
Μελετήσαμε την αποτελεσματικότητα της κατ’ οίκον επισκληριδίου χορήγησης μορφίνης σε αρ-ρώστους με προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος.

Αρρωστοι και μέθοδος
Από το 1991 μέχρι σήμερα αντιμετωπίσαμε 52 αρ-ρώστους ηλικίας 40 - 72 ετών με πόνο λόγω καρκίνου του παγκρέατος σε τελικά στάδια.
Οι ασθενείς που αντιμετωπίσαμε ήταν 32 άντρες και 20 γυναίκες.
Ο συνδυασμός φαρμάκων που χρησιμοποιήσαμε ήταν ο εξής:
μορφίνη 2mg ως αρχική δόση
ξολοκαίνη 80mg
φυσιολογικός ορός 20 κ.ε.
Ο μέσος χρόνος επιβίωσης ήταν 35+-9,7 ημέρες (Μ+-SD).
Η τοποθέτηση του επισκληριδίου καθετήρα γινόταν στο 2ο - 30 οσφυϊκό μεσοσπονδύλιο διά-στημα χρησιμοποιούσαμε βελόνη Touchy 18G. Ο άρρωστος τοποθετούνταν σε πλάγια θέση και η όλη διαδικασία γινόταν με άσηπτες συνθήκες μέσα σε αίθουσα χειρουργείου.

Αποτελέσματα
Η μέση διάρκεια χορήγησης της θεραπείας ήταν 35+-9,7 μέρες. Σε όλους τους αρρώστους η ανα-κούφιση από τον πόνο ήταν σημαντική έτσι ώστε δεν χρειάστηκε να λάβουν συμπληρωματική αγωγή από το στόμα εκτός από 3 ασθενείς (1 άνδρας και 2 γυ-ναίκες) που τους χορηγήθηκαν υπόθετα voltaren. Σε 15 περιπτώσεις χρειάσθηκε αλλαγή του καθετήρα λόγω μετακίνησης του ενώ σε όλους τους αρ-ρώστους ήταν απαραίτητη η προσαρμογή της δό-σης κατά διαστήματα 2mg μορφίνης μέχρι 36mg ημερησίως ανά 6ωρο, 8ωρο, 4ωρο.
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι άρρωστοι ήταν περιπατητικοί μέχρι τέλους και 10 άτομα προ-μηθευόταν τις συσκευασμένες δόσεις μόνοι τους. Δεν παρατηρήθηκαν λοιμώξεις ή καταστολή της αναπνοής. 8 γυναίκες και 5 άνδρες παρουσίασαν ίλι-γγο και ναυτία, 1 ασθενής κνησμό και ερύθημα, και έλαβε αντισταμινικά, 2 ασθενείς επίσχεση ούρων και 3 ασθενείς δυσκοιλιότητα. Οι άρρωστοι που αντιμε-τωπίσαμε ήταν όλοι τελικού σταδίου που είχαν λάβει αναλγητικά και συμπληρωματικά φάρμακα από το στόμα ή το ορθό ακόμη και οπιοειδή ενδομυϊκά, αλ-λά ο πόνος μετά από λίγο επανερχόταν πολύ βασα-νιστικός. Ο εντοπισμός των οπιοειδών υποδοχέων στον νωτιαίο μυελό και η διαπίστωση ότι η τοπική εφαρμογή των οπιοδειών προκαλεί ισχυρή αναλγη-σία παρατεταμένης διάρκειας αποτέλεσε την αρχή νωτιαίας εφαρμογής των οπιοειδών στο τέλος της δεκαετίας του 70 και αρχές της δεκαετίας του 80. Από τότε μέχρι σήμερα η επισκληρίδια οδός για αναλγησία έχει χρησιμοποιηθεί με μεγάλη ασφά-λεια. Παρόλου ότι δικιμάστηκαν πολλά οπιοειδή επι-σκληριδίως η μορφίνη είναι το πρώτο φάρμακο μέ-χρι σήμερα που κατ’ εξοχήν χρησιμοποιείται για α-ναλγησία. Τα πλεονεκτήματα της επισκληριδίου ο-δού σε σχέση με τις άλλες παρεντερικές οδούς χο-ρήγησης: 1ο παρέχει πολύ καλής ποιότητας αναλγη-σία και 2ο απαιτούνται πολύ μικρές δόσεις (το 1/5 της ενδομυϊκής δόσης) με αποτέλεσμα: α)αναλγησία με διαύγεια, β)μικρή επιβάρυνση του ήπατος, γ)μεγάλη διάρκεια της αναλγησίας, 3πλάσια της ενδομυϊκής.

Συζήτηση
Το πρόβλημα πόνου των καρκινοπαθών είναι τε-ράστιο και η αντιμετώπισή του πλημμελής, με απο-τέλεσμα εκατομμύρια άνθρωποι να φεύγουν από τη ζωή με αφόρητους πόνους. Ο καρκινικός πόνος ο-φείλεται σε διάφορες αιτίες και μπορεί να είναι 1ο από συμπίεση δηλαδή σωματικός αλγαισθητικός 2ο από καταστροφή νεύρων νευροπαθητικός, 3ο μι-κτός. Ο πόνος στον καρκίνο του παγκρέατος χαρα-κτηρίζεται από παροξυσμούς ισχυρότατου επιγα-στρικού άγλους και δυνατού άγλους πίσω στην πλά-τη, ο ασθενής είναι εξουθενωμένος και ζητά απελπι-σμένος να τον ανακουφίσουμε. Μειονεκτήματα της επισκληριδίου οδού είναι η εξάρτηση του καρκι-νοπαθούς από άλλο άτομο που θα του χορηγεί το φάρμακο. Η κατ’ οίκον νοσηλεία του πόνου έχει πολ-λά πλεονεκτήματα. Το χαμηλό κόστος νοσηλείας, αλλά και η ικανοποίηση του ασθενούς και της οι-κογένειας του. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του πόνου με κατ’ οίκον νοσηλεία απαιτεί οργάνωση μιας υπηρεσίας διαφορετικής από τις υπηρεσίες του νοσοκομείου. Η ιδέα της ανακουφιστικής αγωγής που κάποτε θεωρείτο στο περιθώριο της ιατρικής, σ’ όλο τον κόσμο σήμερα νομιμοποιείται στα πλαίσια της ιατρικής εκπαίδευσης, της φροντίδας των ασθε-νών και της παροχής υπηρεσιών υγείας.

Συμπέρασμα
Η κατ’ οίκον αντιμετώπιση του πόνου στον καρκί-νο του παγκρέατος με επισκληρίδιο χορήγηση μορ-φίνης είναι αποτελεσματική με ελάχιστες παρε-νέργειες και προσφέρει σημαντική ελευθερία κινή-σεων και ικανοποιητική ποιότητα ζωής στους πάσ-χοντες.

Βιβλιογραφία
1. Gestin Y, Vainio A, Pegurier M, Longterm intrathecal infusion of morphine in the home care of patients with advanced cancer. Acta Anaesthesiol Scand 1997;41:12-17.
2. Arner S, Rawal N, Gustafsson LL. Clinical experience of long-term treatment with epidural and intrathecal opioids-a nationwide survey. Acta Anaesthesiol Scan 1988:32:253 - 259.
3. Grull BJP, Delhaas EM, Technical complications during long-term intrathecal or epidural administration of morphine in terminally ill cancer patients. Areview of 140 cases. Reg Anesth 1991:16:209-213.
4. Sjoberg M, Appelgren L, Einarsson, S, Hultman, E, Linder, LE, Nitescu, P, Curelaru, I. Longterm intrathecal morphine and bupivacaine in “refractory” cancer painI. Results from the first series of 52 patients. Acta Amaesthesiol Scand 1991:35:30-43.
5.Yaksh TL, OnofrioBM. Retrospective concideration of the doses of morphine given intrathecally by chronic infusion in 163 patients by 19 physicians. Pain 1987:21:211-223.
6. Γεωργίου Λ., Λουϊζος Α. Ο πόνος των καρκινοπαθών και η αντιμετώπισή του. Ελληνική Αναισθησιολογία 1997: Τομ. 31, Τεύχος 1¨17-26.

 

<< Επιστροφή