Η σημασία του ΒΤΑ - test στη διαγνωστική προσέγγιση των νεοπλασμάτων της ουροδόχου κύστεως - Σ. Τσαμπαλάς, Δ. Μπαλτογιάννης, Ι. Φιλιάδης, Α. Κούλας, Φ. Τσουμάνης, Κ. Μαλάμου-Μήτση, Ξ. Γιαννακόπουλος : | 16/3/2009 2:08:47 μμ

<< Επιστροφή



Η σημασία του ΒΤΑ - test στη διαγνωστική προσέγγιση των νεοπλασμάτων της ουροδόχου κύστεως

Περίληψη
Το ΒΤΑ-test είναι το πρώτο εργαστηριακό test ταχείας ανίχνευσης νεοπλασματικών παθήσεων του ουροποιητικού συστήματος. Το test αυτό χρησιμοποιώντας τη μέθοδο των μονοκλωνικών αντισωμάτων, διερευνά μέσω μιας αντίδρασης συγκόλλησης πρωτεϊνών τα συμπλέγματα των διαφόρων προϊόντων μεταβολισμού της βασικής μεμβράνης των νεοπλασματικών κυττάρων εκ μεταβατικού επιθηλίου.
Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η ανάλυση των αποτελεσμάτων της εφαρμογής του ΒΤΑ - test για τη διαγνωστική προσέγγιση των νεοπλασμάτων της ουροδόχου κύστεως.
Μελετήθηκαν 100 μη τυχαιοποιημένοι ασθενείς εκ των οποίων οι 35 διεγνώσθησαν θετικά σε ότι αφορά την νεοπλασματική νόσο της ουροδόχου κύστεως. Από τους 35 θετικά διαγνωσμένους ασθενείς το ΒΤΑ - test ευρέθη θετικό σε 29 ασθενείς (80%) ενώ σε 14 άτομα το test απεδείχθει ψευδώς θετικό. Συμπερασματικά φαίνεται ότι το ΒΤΑ-test είναι μία νέα μέθοδος υψηλής διαγνωστικής αξίας. Πρόκειται για εξέταση ταχύτατη, χαμηλού κόστους και πρωτότυπη διότι παρέχει τη δυνατότητα εφαρμογής, καθότι μη επεμβατική, ακόμη και σε επίπεδο Εξωτερικού Ιατρείου.

Εισαγωγή
Κάθε χρόνο, από το σύνολο των ασθενών που προσέρχονται στα Εξωτερικά Ιατρεία της Πανεπιστημιακής Ουρολογικής Κλινικής, ένας αριθμός περιστατικών υπόκειται σε έλεγχο για μακροσκοπική ή μικροσκοπική υποτροπιάζουσα αιματουρία. Η διαγνωστική προσέγγιση όλων αυτών των ασθενών περιλαμβάνει U/S έλεγχο του ουροποιητικού συστήματος, ενδοφλέβιο πυελογραφία (IVP), κυτταρολογική εξέταση των ούρων σε 3 διαδοχικές ημερήσιες λήψεις, έλεγχο για βάκιλλο του Koch καθώς και ουρηθροκυστεοσκόπηση ή ουρητηροσκόπηση (σε ιδιαιτέρως επιλεγμένα περιστατικά).
Στην καθιερωμένη αυτή διαγνωστική τακτική του προβλήματος ασθενών με αιματουρία προσετέθη πρόσφατα και το ΒΤΑ-test το οποίο αποδεικνύεται ότι πρόκειται για μέθοδο με δείκτη υψηλής ευαισθησίας και αξιοπιστίας στη διάγνωση νεοπλασμάτων της ουροδόχου κύστεως.

Υλικό και μέθοδος
Το ΒΤΑ-test μέσω μιας αντίδρασης συγκόλλησης πρωτεϊνών, έχει την ιδιότητα να ανιχνεύει σε μοριακό επίπεδο την παρουσία συμπλεγμάτων των διαφόρων προϊόντων μεταβολισμού της βασικής μεμβράνης των νεοπλασματικών κυττάρων της ουροδόχου κύστεως. Η μέθοδος αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί περίπου σε 3 min. Αναφορικά με τη μεθοδολογία της, μια ποσότητα 35ml ούρων του ασθενούς ληφθέντα προσφάτως επί τόπου, αναμειγνύεται με 35ml από ένα αντιδραστήριο το οποίο περιέχει τροποποιημένη ανθρώπινη αιμοσφαιρίνη G (LgG) υπό μορφή ελαστικών σφαιριδίων. Το υλικό αυτό περιέχει στην εσωτερική επιφάνεια των σφαιριδίων ειδικό δύκτιο κυανού και κιτρίνου χρώματος σε ξεχωριστή διακεκομμένη διάταξη. Επί παρουσίας πρωτεϊνικών συμπλεγμάτων αυτά επικολλώνται στα ελαστικά σφαιρίδια και η συγκόλληση αυτών των συγκεκριμένων μοριακών δομών αντιδρά με το κυανούν χρώμα. Στη συνέχεια μια ειδική ταινία που χρησιμοποιείται στο test τοποθετείται εντός του μείγματος. Το χρωματισμένο κίτρινο διάλυμα θα μετακινηθεί στο επάνω μέρος της ταινίας. Λόγω της διαμόρφωσης και του μεγέθους, το τμήμα με το απομεμονωμένο κυανούν χρώμα δε μπορεί να μετακινηθεί και έτσι παραμένει στο κάτω μέρος της ταινίας. Το γεγονός αυτό έχει σαν αποτέλεσμα όταν το test αποδεικνύεται θετικό να εμφανίζεται στην κορυφή της ταινίας κίτρινο χρώμα, ενώ όταν αυτό είναι αρνητικό να εμφανίζεται πράσινο χρώμα σαν αποτέλεσμα της πρόσμιξης του κυανού και κίτρινου χρώματος.
Κατά τη χρονική περίοδο Δεκέμβριος 1997 και Δεκέμβριος 1998, 100 ασθενείς διαφόρων ηλικιών παρουσιάστηκαν στα Εξωτερικά Ιατρεία της Πανεπιστημιακής Ουρολογικής Κλινικής των Ιωαννίνων με μακροσκοπική ή μικροσκοπική υποτροπιάζουσα αιματουρία. Ολοι οι ασθενείς υπεβλήθησαν σε πλήρη κλινικοεργαστηριακό έλεγχο ο οποίος συμπεριέλαβε σύμφωνα με το πρωτόκολλο και τον έλεγχο με ΒΤΑ-test.

Αποτελέσματα
Από τους 100 ασθενείς, 35 διεγνώσθησαν θετικά για καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Μεταξύ αυτών το ΒΤΑ-test απεδείχθει θετικό σε 29 ασθενείς (80% των περιπτώσεων).
Η κυτταρολογική εξέταση των ούρων ανευρέθη θετική σε 17 ασθενείς (48% των περιπτώσεων).
Επί του συνόλου των περιπτώσεων σε 14 ασθενείς το ΒΤΑ-test απεδείχθει ψευδώς θετικό, ενώ σε 51 ασθενείς όπου το ΒΤΑ-test ήταν αρνητικό, δεν διαπιστώθηκε ύπαρξη χωροκατακτητικής επεξεργασίας εκ μεταβατικού επιθηλίου της αποχετευτικής μοίρας του ουροποιητικού συστήματος.

Συζήτηση
Διαφορετικές μελέτες που βρίσκονται σε ερευνητικό κλινικοεργαστηριαακό στάδιο έχουν ως απότερο σκοπό την περισσότερο αποτελεσματική συμβολή νέων εργαστηριακών μεθόδων για τη διάγνωση αλλά και την παρακολούθηση (follow up) του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως. Με το ΒΤΑ-test γνωρίζοντας συγκεκριμένες λειτουργίες του μηχανισμού της καρκινογένεσης καθώς και των γονιδιακών μεταλάξεων των παθολογικών κυττάρων σε μοριακό επίπεδο, γίνεται προσπάθεια μεταφοράς των διαφόρων πειραματικών δεδομένων σε κλινική εφαρμογή ακόμη και σε επίπεδο Εξωτερικών Ιατρείων (7).
Οπως είναι γνωστό ιστολογικά το μεταβατικό επιθήλιο εφάπτεται της βασικής μεμβράνης των κυττάρων η οποία αποτελείται από κολλαγόνο συνδετικό ιστό, πρωτεογλυκάνες και γλυκοζαμίνες (1,2). Κατά τη φάση της προσκόλλησης ο όγκος εκκρίνει συγκεκριμένες ενδογενείς πρωτεϊνες οι οποίες δεσμεύονται από επιφανειακούς υποδοχείς της βασικής κυτταρικής μεμβράνης (5,6). Μετά από τη φάση αυτής της συγκολλητικής αντίδρασης και της σύνδεσης μεταξύ των, τα νεοπλάσματα του μεταβατικού επιθηλίου εκκρίνουν διάφορα πρωτεολυτικά ένζυμα (κολλαγενάση κ.λ.π.) τα οποία διασπούν με τη σειρά τους τη βασική μεμβράνη σε τμήματα αποτελούμενα από τα βασικά στοιχεία (3,4). Αυτά τα τμήματα αποπίπτουν στην ουροδόχο κύστη και συναθροίζονται σε συμπλέγματα υψηλού μοριακού βάρους. Το ΒΤΑ-test δια μέσου της ειδικής μοριακής δομής των υλικών από τα οποία είναι κατασκευασμένο, έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύει την παρουσία αυτών των πρωτεϊνικών συμπλεγμάτων στα ούρα (11,12). Πρέπει να τονιστεί ότι σε επίπεδο δείκτη ευαισθησίας το ΒΤΑ-test παρουσιάζει μεγαλύτερη ευαισθησία όταν τα εξεταζόμενα ούρα προέρχονται από ηθελημένη ούρηση παρά όταν αυτά λαμβάνονται μετά από τραυματικούς χειρισμούς (π.χ. καθετηριασμό, κυστεοσκόπηση κ.λ.π.) οι οποίοι μπορούν να εμφανίσουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα εξαιτίας της μηχανικής καταστροφής της βασικής μεμβράνης των κυττάρων (8,9,10).

Συμπεράσματα
Τα αποτελέσματα αυτής της κλινικοεργαστηριακής μελέτης μας καταδεικνύουν ότι παρά τον περιορισμένο αριθμό ασθενών, το ΒΤΑ-test είναι μια αξιόπιστη διαγνωστική τεχνική για την ανίχνευση των νεοπλασμάτων εκ μεταβατικού επιθηλίου του ουροποιητικού συστήματος.
Πρόκειται για μία ταχύτατη και μη επεμβατική μέθοδο, χαμηλού κόστους, η οποία μπορεί να εφαρμόζεται εξίσου εύκολα ακόμη και σε επίπεδο Εξωτερικών Ιατρείων.
Φαίνεται ότι η μέθοδος αυτή σε σύγκριση με την κυτταρολογική εξέταση των ούρων, εμφανίζει μεγαλύτερη ευαισθησία παραμένοντας στο ίδιο επίπεδο αξιοπιστίας με τις κυτταρολογικές μεθόδους ανίχνευσης παθολογικών και νεοπλασματικών κυττάρων.
Βέβαια μελλοντικά θα αποδειχθεί εάν αυτή η τεχνική θα μπορέσει να αντικαταστήσει σε συνδυασμό με τον κυτταρολογικό έλεγχο ούρων αυτών των ασθενών, την κυστεοσκόπηση ή τον υπερηχοτομογραφικό έλεγχο. Θα αποδειχθεί πολύ χρήσιμη η σύγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ άλλων κλινικών μελετών με το ίδιο ερευνητικό αντικείμενο αλλά με μεγαλύτερο αριθμό ασθενών. Τέλος θα πρέπει να μελετηθεί πολύ προσεκτικά το ενδεχόμενο μελλοντικής εφαρμογής του ΒΤΑ-test και τις δυνατότητες που αυτό θα έχει σε κλινικό επίπεδο για το “screening” ομάδων πληθυσμού των λεγόμενων “υψηλού κινδύνου” όπως π.χ. καπνιστών, εργαζομένων σε βιομηχανίες χρωμάτων ή επεξεργασίας πετρελαϊκών προϊόντων και γενικότερα στα άτομα εκείνα τα οποία έχουν επαφή με παράγοντες ή ουσίες καρκινογόνες για το μεταβατικό επιθήλιο του ουροποιητικού συστήματος.

Βιβλιογραφία
1. Alitalo K, Keski-Oja J, and Vaheri A. Extracellular matrix protein Characterize human tumor cell lines. Int J. Cancer 1981; 27:755
2. Catalona W. J: Bladder cancer In: Adult and Pediatric Urology, 2nd ed. Edited by J.Y. Gillenwater, J.T Grayhack, S.S Howards and J.W. Duckett, St. Luis: Mosby Year Book, vol. 1, chapt. 31, pp 1135-1184, 1991.
3. Conn I G, Crocker J, Wallace D M, Hughes M A and Hilton C J. Basement membranes in urothelial carcinoma. Brit. J. Urol. 1987; 60:536
4. Liotta L A. Cancer cell invasion and metastasis. Sci. Amer. 1992; 266:54
5. Murphy W M, Soloway MS, Jukkola A F, Crabtree W N and Ford K S. Urinary cytology and bladder cancer. The cellular features of transitional cell neoplasms. Cancer, 1984; 53:1555
6. Flanagan M S and Miller A. III: Evaluation of bladder washing cyttology for bladder cancer surveillance, J. Urol. 1978; 119:42
7. Sarosby M F, Devere White R W, Soloway M S, Sheinfeld J, Hudson M A, Schellhammer P F, Jarowenko M V, Adams G and Blumenstein B A. Results of a multicenter trial using the BTA-test to monitor for and diagnose receurent bladder cancer. J. Urol. 1995; 154:379-383
8. Schamhart D H, de Reijke T M (Amsterdam), wan der Poel H G, Witjes J A (Nijimegen), de Boer E C, Kurth K H (Amsterdam), Schalke J A (Nijimegen): The Bard BTA test: Its Mode of Action, Sensitivity and Specificity, Compared to Cytology of Voided Urine, in the Diagnosis of Superficial Bladder Cancer. Eur Urol 1998; 34:99-106
9.Leyh H, Mazeman E: Bard BTA test compared with voided urine cytology in the diagnosis of reccurent bladder cancer. Eur Urol 1997; 32:425-428
10. Kirollos M M, McDermott S, Bradbrook R A: The perfomance characteristics of the bladder tumor antigent test. Br J Urol 1997; 80:30-34.
11. D’ Hallewin M A, Baert L: Initial evaluation of the bladder tumor antigen test in superficial bladder cancer. J Urol 1996; 155:475-476
12. Khochikar M V, Waterfall N B, Wilkins M J, Husain I: Evaluation of Bard BTA test in haematuria clinic (abstract). Eur Urol 1996; 30 (suppl 2):195

 

<< Επιστροφή