Επίδραση της Λαπαροσκόπησης στο ανοσοποιητικό σύστημα - Κ. Χριστοδούλου, Ι. Μεταλληνός, Σ. Γαλάνης, Α. Αθανασίου Κ. ΚοντοστάνοςΚ. Μωραίτης, Π. Χρίστου, Χ. Χαραλάμπους, Ε. Κλώνου : | 19/3/2009 9:41:37 πμ

<< Επιστροφή



Επίδραση της  λαπαροσκόπησης στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η λαπαροσκοπική χειρουργική ελαττώνει το χειρουργικό τραύμα και έτσι προκαλεί μικρότερη ανοσολογική αντίδραση. Αυτό μπορεί να συμβάλλει στην ταχεία ανάρρωση που παρατηρείται μετά από πολλές λαπαροσκοπικές επεμβάσεις.

Εισαγωγή

Την τελευταία δεκαετία η λαπαροσκοπική χειρουργική έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος της χειρουργικής πρακτικής, λόγω των πλεονεκτημάτων που έχει σε σύγκριση με την ανοικτή λαπαροτομή, δηλαδή λιγότερο μετεγχειρητικό άλγος, ταχύτερη επιστροφή στη φυσιολογική δραστηριότητα, και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα. Επιπλέον φαίνεται ότι οι ανοικτές χειρουργικές επεμβάσεις συσχετίζονται με σημαντική μετεγχειρητική ανοσοκαταστολή, ο βαθμός και η διάρκεια της οποίας εξαρτώνται από το μέγεθος του χειρουργικού τραύματος. Η λαπαροσκο-πική χειρουργική λόγω του μικρότερου χειρουργικού τραύματος συσχετίζεται με μικρότερη συστηματική ανοσοκαταστολή. Παρόλα αυτά, ενώ η λαπαροσκο-πική χειρουργική έχει ευνοϊκότερη συστηματική ανταπόκριση του ανοσοποιητικού είναι διαφορετική, λόγω παραγόντων όπως το είδος του αερίου που χρησιμοποιείται για το πνευμοπεριτόναιο, μηχανικών παραγόντων που συσχετίζονται με την τάση του κοιλιακού τοιχώματος, την πτώση της θερμοκρασίας και την ξήρανση του περιτοναίου. Αυτοί οι παράγοντες είναι ανεξάρτητοι από το μέγεθος του τραύματος.

Η γνώση αυτού του θέματος είναι σημαντική γιατί έχει επιπτώσεις κατά τη διενέργεια εκτομής όγκων ή λαπαροσκοπήσεων παρουσία σήψης.

 

Σκοπός

Η παρούσα εργασία είναι μια τυχαιοποιημένη τυφλή μελέτη χειρουργικών περιστατικών, που υποβλήθηκαν σε απλή χολοκυστεκτομή λαπαροσκο-πικά ή με λαπαροτομία. Σκοπός της προσπάθειάς μας ήταν να δείξουμε αν η λαπαροσκοπική επέμβαση, επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα σε μικρότερο βαθμό από την περισσότερο τραυματική κλασική χειρουργική, και κατά πόσο το πνευμοπεριτόναιο συμμετέχει σε αυτή την επίδραση, θετικά ή αρνητικά.

 

Λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος

Η λαπαροσκοπική χειρουργική προκαλεί μικρότερο τραύμα από την ανοικτή επέμβαση και έτσι συσχετί-ζεται με καλύτερη διατήρηση της ανοσοποιητικής απόκρισης. Θεωρείται ότι η διατήρηση της λειτουργί-ας του ανοσοποιητικού είναι ένας από τους παρά-γοντες που συμβάλλουν στην ταχύτερη ανάρρωση. Μετά τη συμβατική ανοικτή χειρουργική η ανοσο-λογική λειτουργία γενικά καταστέλλεται, και υπάρχουν μεταβολές στα επίπεδα των κυτοκινών και αλλαγές στη λειτουργία των κυτταρικών συστατικών της συστηματικής ανοσολογικής ανταπόκρισης.

Η συνήθης φυσιολογική αντίδραση στο τραύμα, χειρουργικό ή μη, είναι μια ταχεία αύξηση των ορμονών του στρες στο αίμα, ταυτόχρονα με μείωση της κυτταρικής ανοσολογικής ανταπόκρισης. Αυτή η κυτταρική μεταβολή εκδηλώνεται σαν μείωση της αλληλεπίδρασης των λεμφοκυττάρων και των μακροφάγων, ελαττωμένη δραστικότητα των killer cells, ελαττωμένη χημειοταξία των λεμφοκυττάρων και των ουδετεροφίλων και μείωση της ανταπόκρισης όψιμης υπερευαισθησίας. Συνολικά η μεταβολή του ανοσοποιητικού συστήματος αντανακλάται στις αλλαγές της λειτουργικότητας των κυτοκινών και του συστήματος κυτταρικής επικοινωνίας.

Η ανταπόκριση της οξείας φάσης και οι κυτοκίνες είναι σημαντικά και απαραίτητα στοιχεία της ανοσολογικής απάντησης. Αν και τα επίπεδα των κυτοκινών δεν αντιστοιχούν ευθέως στην κατάσταση του ανοσοποιητικού, είναι όμως, ένας καλός δείκτης εκτίμησης της δραστηριοποίησης του ανοσοποιητικού συστήματος. Πάντως, η υπερπαραγωγή κυτοκινών, και η παραγωγή τους σε μη φλεγμονώδη σημεία μπορεί να είναι καταστροφική για τους ιστούς. Συνεπώς η ελαττωμένη παραγωγή κυτοκινών (μειωμένη φλεγμο-νώδης αντίδραση) μπορεί να είναι ωφέλιμη κατά την μετεγχειρητική περίοδο.

Η C-αντιδρώσα πρωτεϊνη είναι η περισσότερο μελετημένη πρωτεϊνη της οξείας φάσης μετά το τραύμα και τις χειρουργικές επεμβάσεις, και είναι ένας αξιόπιστος δείκτης της απόκρισης της οξείας φάσης. Τα επίπεδά της συνήθως ανέρχονται 4-12 ώρες μετά την εγχείρηση με μέγιστο στις 24-72 ώρες, και παραμένουν αυξημένα για περίπου 2 εβδομάδες. Παρόμοιες αλλαγές δεν συμβαίνουν στις άλλες πρωτεϊνες οξείας φάσης όπως το ινωδογόνο και η τρανσφερρίνη.

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία τα μετεγχειρητικά επίπεδα της CRP είναι σημαντικά χαμηλότερα κατά τη διάρκεια των 2 πρώτων ημερών μετά την λαπαροσκοπική επέμβαση σε σύγκριση με την ανοικτή επέμβαση.

Στην οξεία φάση σημαντικό ρόλο παίζουν και οι παράγοντες IL-1 IL-6 και TNF.

Τα πολυμορφοπύρηνα λευκοκύτταρα παίζουν ρόλο κλειδί στην άμυνα του ξενιστή απέναντι στους μικροοργανισμούς που εισβάλλουν. Το χειρουργικό στρες επηρεάζει τη λειτουργικότητα των πολυμορφο-πυρήνων κατά τη μετεγχειρητική περίοδο. Η φαγο-κυτταρική και χημειοτακτική δραστηριότητα των ουδετερόφιλων κοκκιοκυττάρων η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στην άμυνα του ξενιστή, ελαττώνεται μετά το τραύμα και την επέμβαση. Αρκετές μελέτες έχουν εκτιμήσει το συνολικό αριθμό των λευκο-κυττάρων καθώς και τους ειδικούς πληθυσμούς και υποπληθυσμούς τους μετά την λαπαροσκοπική και την ανοικτή επέμβαση και έχουν καταδείξει σημαντική αύξηση των αριθμών τους στις δεύτερες. Παροδική αύξηση των κοκκιοκυττάρων έχει παρατηρηθεί μετά από ανοικτή επέμβαση αλλά όχι μετά από λαπαροσκοπική. Αρκετοί συγγραφείς αναφέρουν σημαντική ελάττωση της φαγοκυτταρικής δραστηριό-τητας των πολυμορφοπυρήνων.

Υλικό

Υλικό της μελέτης αποτέλεσαν δυο ομάδες ασθενών που υποβλήθηκαν σε αφαίρεση χοληδόχου κύστης:

- λαπαροσκοπικά (Ομάδα α)

- ή με κλασική λαπαροτομία (Ομάδα β).

Οι επεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν από την ίδια χειρουργική ομάδα.

Δεν συμπεριλήφθησαν στην παρούσα μελέτη άλλες επεμβάσεις επί των χοληφόρων.

 

Μέθοδος

- Αιμοληψία προεγχειρητικά

- Αιμοληψία μετεγχειρητικά στις 24 ώρες

- Παράμετροι υπό μελέτη:

- Γενική αίματος: WBC, NEU, PLT

- Ανοσοσφαιρίνες: IgA, IgM, IgG

- Υποομάδες συμπληρώματος: C3, C4 και CRP.

(Οι μετρήσεις έγιναν με νεφελόμετρο Beckman Array 360)

 

Στη δική μας σειρά περιοριστήκαμε στις παραπάνω παραμέτρους. Άλλοι συγγραφείς στη βιβλιογραφία μελετούν περισσότερες παραμέτρους, όπως τις ιντερλευκίνες: IL-1 IL-6 IL-8 IL-10, TNF, NK Th1, Th2, CD4+/CD8+, ινωδογόνο, ελαστάση και αλβουμίνη.

 

Αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα παρουσίασαν αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων (σχήμα 1) στατιστικά λίαν σημαντική (p<0,001), και κυρίως των ουδετερόφιλων επίσης στατιστικά λίαν σημαντική (p<0,001) (σχήμα 2).

Σχήμα 1. Αύξηση WBC (p<0,001)

 

Σχήμα 2. Αύξηση ουδετεροφίλων (p<0,001)

 

Παρατηρήθηκε μεγαλύτερη κατανάλωση των αιμοπεταλίων στην κλασική χειρουργική επέμβαση σε σχέση με τις λαπαροσκοπικές χολοκυστεκτομές αλλά σε βαθμό στατιστικά μη σημαντικό (p>0,1).

Παρατηρήθηκε μεγάλη αύξηση της C-αντιδρώσας πρωτεϊνης στην ομάδα β στατιστικά σημαντική στο επίπεδο του (p<0,01) (σχήμα 3).

 

Σχήμα 3. Αύξηση CRP (p<0,01)

 

Η κατανάλωση του συμπληρώματος στη δεύτερη ομάδα είναι μεγαλύτερη, αλλά σε στατιστικά μη σημαντικό επίπεδο. Η αύξηση των ανοσοσφαιρινών δεν ήταν στατιστικά σημαντική.

Οι μέσοι όροι των παραμέτρων που μελετήθηκαν πριν και μετά από τις επεμβάσεις (ανοικτές και λαπαροσκοπικές) αναγράφονται στον πίνακα 1.

 

Πίνακας 1. Μέσοι όροι τιμών

Συζήτηση

Στα περιστατικά που υποβλήθηκαν σε ανοικτή χολοκυστεκτομή υπήρχε περιστατικό με προηγηθείσα σπληνεκτομή. (ρήξη σπληνός, ρήξη αριστερού νεφρού, θλάση αριστερού πνεύμονα από αναφε-ρόμενο ξυλοδαρμό). Κατά την εξαίρεση του περιστατικού από τη σειρά των αποτελεσμάτων η στατιστική σημαντικότητα της μεταβολής της CRP αυξήθηκε από το επίπεδο του p<0,05 στο επίπεδο του p<0,01.

Το περιστατικό με την προηγηθείσα σπληνεκτομή (37 Θήλυ), είχε τα ακόλουθα εργαστηριακά ευρήματα, προ και μετά τις επέμβασης:

- WBC: 5.730 - 10.900

- NEU: 2.850 (49.8%) - 7.990 (73%)

- PLT: 242.00 - 219.000

- IgA: 76.1 - 75.9

- IgM: 173-165

- IgG: 928-887

- C3: 89.6 - 101

- C4: 19.8 - 21.9

- CRP: <0.01 - 0.79

 

Συμπέρασμα

Είναι γνωστό ότι η λαπαροσκοπική χειρουργική προκαλεί μικρότερο τραύμα στους ιστούς από την κλασική χειρουργική και με καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.

Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν και κάποιες αντιφατικές αναφορές στη βιβλιογραφία φαίνεται ότι η λαπαροσκοπική χειρουργική επηρεάζει λιγότερο το ανοσοποιητικό σύστημα του πάσχοντος. Η επίδραση του ψυχρού πνευμοπεριτόναιου, λόγω της χρήσης του CO2 η οποία θεωρείται στρεσογόνος, επιδρά στην τοπική ανοσολογική απόκριση του περιτοναίου, ενώ η συστηματική ανοσολογική απόκριση παραμένει σημαντικά αμετάβλητη. Παρά το γεγονός ότι το όφελος στη συστηματική ανοσολογική απόκριση δεν επεκτείνεται και στο περιτόναιο, θεωρείται ότι η τοπική ανοσία χρειάζεται περισσότερες μελέτες λόγω της πολυπλοκότητας των παραγόντων που την καθορίζουν. Ακόμη περισσότερη διερεύνηση χρειάζεται η επίδραση του διοξειδίου του άνθρακα και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες, που οφείλονται στη χρήση του.

 

Βιβλιογραφία

1.   Lennard TWf, Shenton BK, Borzotta A, Donnelly PK, White M, Gerrie LM et al. The influence of surgical operations on components of the human immune system. BrJSurg 1985; 72: 771-6.

2.   Cruickshank AM, Fraser WD, Bums HJ, Van Damme J, Shenkin A. Response of serum interleukin-6 in patients undergoing elective surgery of varying severity. Clin Sci 1990; 79: 161-5.

3.   AuendrofJD, Bessler M, Whelan RL, Trokel M, Laird DA, Terry MD et al. Postoperative immune function varies inversely with the degree of surgical trauma in a murine model. Surg Endosc 1997; 11: 427-30.

4.   Redmond HP, Watson RW, Houghton T, Condron C, Watson RG, Bouchier - Hayes D. Immune function in patients undergoing open v laparoscopic cholecystectomy. ArchSurg 1994; 129: 1240-6.

5.   Collet C, Vitale GC, Reynolds M, Klar E, Cheadle WG. Peritoneal host defenses are less impaired by laparoscopy than by open operation, Surg Endosc 1995; 9: 1059-64.

6.   Roumen RM, van meurs PA, Kuypers HH, Kraak WA, Sauerwein RW. Serum interleukin-6 and C reactive protein responses in patients after laparoscopic or conventional cholecystectomy. Eur Jsurg 1992; 158: 541-4.

7.   Karayiannakis AJ, Makri GG, Mantzioka A, Karousos D, Karatzas G. Systemic stress response after laparoscopic or open cholecystectomy: a randomized trial. BrJSurg 1997; 84: 467-71

8.   Jakeways MS, MitcheU V, Hashim IA, Chadwick SJ, Shenkin A, Green CJ et al. Metabolic and inflammatoly resposes after open or laparoscopic cholecystectomy. Br Jsurg 1994; 81: 127-31.

9.   Halevy A, Lin G, Gold-Deutsch R, Lavi R, Negti M, Evans S et al. Comparison of serum C-reactive protein concentrations for laparoscopic versus open cholecystectomy. SurgEndosc 1995; 9: 280-2.

10.  Squirrell DM, Majeed AW, Troy G, Peacock JE, NichoUJP, Johnson AG. A randomized, prospective, blinded comparison of postoperative pain, metabolic response, and perceived health after laparoscopic and small incision cholecystectomy. Surgery 1998; 123: 485-95.

11.  Sietses C, Wiezer MJ, Eijsbouts QA, Beelen RH, van Leeuwen PA, von Blomberg BM et al. A prospective randomized study of the systemic immune response after laparoscopic and conventional Nissen Fundoplication. Surgery 1999; 126: 5-9.

12.  Holub Z, Jabor A, Fischlova D, Palasek V, Shomani A. Evaluation of perioperative stress after laparoscopic and abdominal hysterectomy in premalignant and malignant disease of the uterine cervix and corpus. Clin Exp Obstet Gynecol 1999; 26: 12-15.

13.  Fornara P, Coehn C, Seyfarth M, Jocham D. Why is urological laparoscopy minimally invasive? Eur Urol 2000; 37: 241-50.

14.  Leung KL, Lai PB, Ho RL, Meng WC, Yiu RY, LeeJF et al. Systemic cytokine response after laparoscopic - assisted resection ofrectosigmoid carcinoma. A prospective randomized trial. Ann Surg 2000; 231: 506-11.

15.  Kuntz C, Wunsch A, Bay F, Windeler J, Glaser F, Herfarth C. Prospective randomized study of stress and immune response after laparoscopic vs conventional colonic resection. Surg Endosc 1998; 12: 963-7.

16.  Kishi D, Nezu R, Ito T, Taniguchi E, Momiyama T, Obunai S et al. Laparoscopic - assisted surgery for Crohn's disease: reduced surgical stress following ileocolectomy. Surg Today 2000; 30: 219-22.

17.  Sietses C, Wiezer MJ, Eijsbouts QA, van Leeuwen PA, Beelen RH, Meijer S et al. The influence of laparoscopic surgery on postoperative polymorphonuclear leukocyte function. Surg WoJc 2000; 14: 812-16.

18.  AuendorfJD, Bessler M, Whelan RL, Trokel M, Laird DA, Terry MB et al. Better preservation of immune function after laparoscopic - assisted vs open bowel resection in a murine model. Dis Colon Rectum 1996; 39 (Suppl): S67-72.

19.  Gitzelmann CA, Mendoza-Sagaon M,Talamini MA, Ahmad SA, Pegoli WJr, Paidas CN. Cell-mediated immune response is better preserved by laparoscopy than laparotomy. Surgery 2000; 127: 65-71.

20.  Di Vita G, Sciume C, Lauria G, Stella C, Di Bella G. Cell-mediated immunity after laparoscopic cholecystectomy. Surg Endosc 2000; 14: S17(Abstract).

21.  Griffith JP, Everitt NJ, Lancaster F, Boylston A, Richards SJ, Scott CS et al. Influence oflaparoscopic and conventional cholecystectomy upon cell mediated immunity. BrJ Surg 1995; 82: 677-80.

22.  Brune IB, Wilke W, Hensler T, Feussner H, Hoizmann B, SiewertJR, Normal T lymphocyte and monocyte function after minimally invasive surgery. Surg Endosc 1998; 12: 1020-4.

23.  Kloosterman T, von Blomberg BM, Borgstein P, Cuesta MA, Scheper RJ, Meijer S. Unimpaired immune functions after laparoscopic cholecystectomy. Surgery 1994; 115: 424-8.

24.  Sietses C, Havenith CE, Eijsbouts QA, van Leeuwen PA, Meijer S, Beelen RH et al. Laparoscopic surgery preserves monocyte - mediated tumor cell killing in contrast to the conventional approach. Surg Endosc 2000; 14: 456-60.

25.  Gutt CN, Heinz P, Kaps W, Paolucci V. The phagocutosis acdvity during conventional and laparoscopic operations in the rat. A preliminary study. Surg Endosc 1997; 11: 899-901.

26.  Gleason NR, Blanco I, AuendrofJD, Lee SW, Zhai C, Bessler M et al. Delayed type hypersensitivity response is better preserved in mice following insufflation than after laparotomy. Surg Endosc 1999; 13: 1032-4.

27.  Decker D, Lindemann C, Springer W, Low A, Himer A, von Ruecker A. Endoscopic vs conventional hernia repair from an immunologic point of view. Surg Endosc 1999; 13: 35-9.

28.  Lee SW, SouthallJC, Gleason NR, Juang EH, Bessler M, Whelan RL. Time course of differences in lymphocyte proliferation rates after laparotomy versus CO-2 insufflation. Surg Endosc 2000; 14: 145-8.

29.  AuendorfJD, Bessler M, Horvath KD, Marvin MR, Laird DA,Whelan RL. Increased tumor establishment and growth after open vs laparoscopic surgery in mice may be related to differences in postoperative T-cell function. Surg Endosc 1999; 13: 233-5.

30.  Grace PA, Quereshi A, ColemanJ, Keane R, McEntee G, Broe P et al. Reduced prostoperative hospitalization after laparoscopic cholecystectomy. BrJSurg 1991; 78: 160-2.

31.  Faist E, Kupper TS, Baker CC, Chaudry M, DwyerJ, Baue AE. Depression of cellular immunity after major injury. Its association with posttraumatic complications and its reversal with immunomodulation. Arch Surg 1986; 121: 1000-5.

32.  Slade MS, Simmons RL, Yunis E, Greenberg LJ. Immuno-depression after major surgery in normal patients. Surgery 1975; 78: 636-72.

33.  Ohzato H, Yoshizaki K, Nishimoto N, Ogata A, Tagoh H, Monden M et al. Interleukin-6 as a new indicator of inflammatory status: detection of serum levels ofinterleukin-6 and C-reactive protein after surgery. Surgery 1992; 111: 201-9.

34.  Decker D, Lindemann C, Low A, Bidlingmaier F, HimerA, von Ruecker A. Changes in the cytokine concentration (IL-6, IL-8, IL-Ira) and their cellular expression of membrane molecules (CD25, CD30, HLA-DR) after surgical trauma. Zentralbl Chir 1997; 122: 157-64.

35.  van Dijk WC, VerbrughHA, van RijswijkRE, VosA, Verhoef J. Neutrophil function, serum opsonic activity, and delayed hypersensitivity in surgical patients. Surgery 1982; 92: 21-9.

36.  Vittimberga FJ Jr, Foley DP, Meyers WC, Callery MP. Laparoscopic surgery and the systemic immune response. Ann Surg 1998; 227: 326-34.

37.  Mayers I., Johnson D. The nonspecific inflammatory response to injury. CanJAnaesth 1998; 45: 871-9.

38.  Pike GK, Bessell JR, Mathew G, Watson DI, MitcheU PC, Jamieson GG. Changes in fibrinogen levels in patients undergoing open and laparoscopic Nissen fundoplication. AustNZJSurg 1996; 66: 94-6.

39.  VanderVelpen G, Penninckx F, Kerremans R, Van Damme J, ArnoutJ. Interleukin-6 and coagulation fibrinolysis fluctuations after laparoscopic and conventional cholecystectomy. SurgEndosc 1994; 8: 1216-20.

40.  McMahon AJ, O'Dwyer PJ, Cruikshank AM, McMillan DC, O'Reilly DS, Lowe GD et al. Comparison of metabolic responses to laparoscopic and minilaparotomy cholecystectomy. BrJSurg 1993; 80: 1255-8.

41.  Glaser F, Sannwald GA, Buhr HJ, Kuntz C, Mayer H, Klee F et al. General stress response to conventional and laparoscopic cholecystectomy. Ann Surg 1995; 221: 372-80.

42.  JorisJ, Cigarini I, Legrand M, Jacquet N, De Groote D, Franchimont P et al. Metabolic and respiratory changes after cholecystectomy performed via laparotomy or laparoscopy. BrJAnaesth 1992; 69: 341-5.

43.  Mealy K, Gallagher H, Barry M, Lennon F, Traynor O, Hyland J. Physiological and metabolic response to open and laparoscopic cholecystectomy. BrJSurg 1992; 79: 1061-4.

44.  Perlmutter DH, DinareUoCA, Punsal PI, Colten HR. Cachectin/tumor necrosis factor refulates hepatic acute-phase gene expression. J din Invest 1986; 78: 1349-54.

45.  van Zee KJ, Kohno T, Fischer E, Rock CS, Moldawer LL, Lowry SF. Tumor necrosis factor soluble receptors circulate during experimental and clinical inflammation and can protect against excessive tumor necrosis factor-a in vitro and in vivo. ProcNatlAcadSci USA 1992; 89: 4845-9.

46.  Sakamoto K, Arakawa H, Mita S, Ishiko T, Ikei S, Egami H et al. Elevation of circulating interleukin 6 after surgery: factors influencing the serum level. Cytokine 1994; 6: 181-6.

47.  CosgroveJM, Cai S, KormanJ, Rao S. Serum cytokine (IL-6) response in open and laparoscopic cholecystectomy.Surg Endosc 1996; 10: 228 (Abstract).

48.  Schwenk W, Jacobi C, mansmann U, Bohm B, MullerJM. Inflammatory response after laparoscopic and conventional colorectal resections-results of a prospective randomized trial. Langenbecks Arch Surg 2000; 385: 2-9.

49.  Johnson DRE, Spencer MP, Cerra FB, Konstantinides F, Rothenberger DA, MadoffRD. Laparoscopic versus open colectomy: a comparative study of systemic stress response. Surg Endosc 1994; 8: 447 (Abstract).

50.  Stage JG, Schuize S, Moller P, Overgaard H, Anderson M, Rebsdorf-Pedersen VB et al. Prospective randomized study of laparoscopic versus open colonic resection for adenocarcinoma. BrJSurg 1997; 84: 391-6.

51.  Hill AD, Banwell PE, Darzi A, Menzies-Gow N, Monson JRT, Guillou PJ. Inflammatory markers following laparoscopic and open hernia repair. Surg Endosc 1995; 9: 695-8.

52.  Akhtar K, Kamalky-asi ID, Lamb WR, Laing I, Walton L, Pearson RC et al. Metabolic and inflammatory responses after laparoscopic and open inguinal hernia repair: Ann R Coll Surg Engi 1998; 80: 125-30.

53.  Hildebrandt U, Kessler K, Pistorius G, Lindemann W, Ecker KW, Feifel G et al. Granulocyte elastase and systemic cytokine response after laparoscopic-assisted and open resections in Crohn's disease. Dis Colon Rectum 1999; 42: 1480-6.

54.  Fiocchi C. Inflammatory bowel disease : etiology and pathogenesis, Gastroenterology 1998 ; 115 : 182-205.

55.  Stallmach A, Strober W, MacDonald TT, Lochs H, Zeitz M.Induction and modulation of gastrointestinal inflammation. ImmunolToday 1998; 19: 438-41.

56.  Polk HCJr, George CD, Hershman MJ, Wellhausen SR, Cheadle WG. The capacity of serum to support neutrophil phagocytosis is a vital host defense mechanism in severely injured patients. Ann Surg 1988; 207: 686-92.

57.  Cohen IR, Sciutto MS, Brown GL, Polk HC Jr. Failure of opsonization as a sign of lethal sepsis. J Infect Dis 1984; 149: 651.

58.  Maruszynski M, Pojda Z. Interleukin-6 (IL-6) levels in the monitoring of surgical trauma. A comparison of serum IL-6 concentrations in patients treated by cholecystectomy via laparotomy or laparoscopy. SurgEndosc 1995; 9: 882-5.

59.  Gal I, Lantos L, Roth E. Changes ofPMN elastase and C-reactive protein following traditional and laparoscopic cholecystectomy. Surg Endosc 1996; 10: 552 (Abstract).

60.  Freyer DR, Morganroth ML, Rogers CE, ArnaoutMA, Todd RF ni. Modulation of surface CD 1 I/CD 18 glycoproteins (MO 1, LFA-1, P 150,95) by human mononuclear phagocytes. Cun Immunol Immunopathol 1988; 46: 272-83.

61.  Carey PD, Wakefield CH, Thayeb A, MonsonJR, Darzi A, Guillou PJ. Effects of minimally invasive surgery on hypochlorous acid production byneutrophils. BrJSurg 1994; 81: 557-60.

62.  Nies C, Krack W, Lorenz W, Kaufaiann T, Sitter H, Celik I et al. Histamine release in conventional versus minimally invasive surgery: results of a randomized trial in acute cholecystitis. Inflamm Res 1997; 46 (Suppl I): S83-4.

63.  Tsilibary EC, Wissig SL. Lymphatic Absorption from peritoneal cavity: regulation of patency ofmesothelial stomata. MicrwascRes 1983; 25: 22-39.

64.  Little D, Regan M, Keane RM, Bouchier-Hayes D. Perioperative immune modulation. Surgery 1993; 114: 87-91.

65.  Gutt CN, Kuntz C, Schmandra T, Wunsch A, Heinz P, Bouvy N et al. Metabolism and immunology in laparoscopy. First workshop on experimental laparoscopic surgery, Frankfurt, 1997. Surg Endosc 1998; 12: 1096-8.

66.  Shafir M, BekesiJG, Papatestas A, Slater G, Aufses AHJr. Preoperative and postoperative immunological evaluation of patients with colorectal cancer. Cancer 1980; 46: 700-5.

67.  Nakata Y, Nabeya K, Hanaoka T, Kaku C, Kimura O, Kobayashi H. Influence of surgical stress ofesophageal cancer on cell mediated immunity: comparison with surgical stress of gastric cancer. JpnJ GastroenterolSurg 1993; 26: 1204-10.

68.  Brune IB, Wike W, Hensler T, Hoizmann B, SiewertJR. Downregulation ofT helper type 1 immune response and altered pro-inflammatory and anti-inflammatory T cell cytokine balance following conventional but not laparoscopic surgery. Am J Surg 1999; 177: 55-60.

69.  Ogawa K, Hirai M, Katsube T, Murayama M, Hamaguchi K, Shimakawa T et al. Influence of surgical stress on immunological stress. Surgery 2000; 127: 329-36.

70.  Kase H, Kabayashi K, Honda R, Washizawa N, Satoh Y, Nagasawa S et al. Influence of surgical stress on immunological activity in patients with gastric cancer and an attempt on the effect of early recovery by pre-operative immunotherapy J/wJ Gastroenterol Surg 1991; 24: 1938-46.

71.  Katano M, Nagumo F, Yamamoto H, Hisatsugu T, Tadano L. Effect of operation on host cellular immunity. Biotherapy 1993; 7: 711-13.

72.  Romagnani S. Induction of T(H)1 and T(H)2 responses: a key role for natural immune response? Immunol Today 1992; 13: 379-81.

73.  Banchereau J, Blanchard D, Briere F, Liu YJ. Molecular control ofB-cell immunopoiesis. Ann NY AcadSci 1994; 725: 22-33.

74.  Decker D, SchondorfM, Bidlingmaier F, Hirner A, von Ruecker AA. Surgical stress induces a shift in the type 1/type 2 T-helper cell balance, suggesting down-regulation of cell mediated and up-regulation of antibody-mediated immunity commensurate to the trauma. Surgery 1996; 119: 316-25.

75.  Evrard S, Falkenrodt A, Park A, Tassetti V, Mutter D, MarescauxJ. Influence ofCO2 pneumoperitoneum on systemic and peritoneal cell-mediated immunity. Wolrd J Surg 1997; 21: 353-7.

76.  Cristaldi M, Rovati M, Elli M, Gerlinzani S, Lesma L, Balzarotti L et al. Lymphocytic subpopulation changes after open and laparoscopic cholecystectomy: a prospective and comparative study on 38 patients. Surg LaparoscEndosc 1997; 7: 255-61.

77.  Vallina VL, VelascoJM. The influence of laparoscopy on lymphocyte subpopulations in the surgical patient. Surg Endosc 1996; 10: 481-4.

78.  Dionigi R, Dominioni L, Benevento A, Giudice G, Cuffari S, Bordone N et al. Effect of surgical trauma of laparoscopic vs open cholecystectomy. Hepatogaslroenterology 1994; 41: 471-6.

79.  HansbroughJF, Bender EM, Zapata-Sirvent R, Anderson J. Altered helper and suppressor lymphocyte populations in surgical patients. A measure of postoperative immuno-suppression. AmJSurg 1984; 148: 303-7.

80.  Johnson RBJr. Current concepts: immunology. Monocytes and macrophages. NenglJMed 1988; 303-7.

81.  Klava A, Windsor A, Boylston AW, Reynolds JV, Ramsden CW, Guillou PJ. Monocyte activation after open and laparoscopic surgery. BrJSurg 1997; 84: 1152-6.

82.  RogoffTM, Lipsky PE. Role of the Kupffer cells in local and systemic immune responses. Gastroenterology 1981; 80: 854-60.

83.  Gallery MP, Kamei T, Flye MW. Endotoxin stimulates interleukin-6 production by human Kupffer cells. Circ Shock 1992; 37il85-8.

84.  Decker T, Lohmann-Matthes ML, Krack U, Peters T, Decker K. Comparative study ofcytotoxicity, tumor necrosis factor, and prostaglandin release after stimulation of rat Kupffer cells, murine Kupffer cells, and murine inflammatory liver macrophages. J Leukoc Biol 1989; 45: 139-46.

85.  Vittimberga FJ, Nolan B, Perugini RA, Spector L, Callery AIP. Laparoscopic surgery and Kupffer cell activation. Surg Endosc 2000, 14: 1171-6.

86.  Sandoval BA, Robinson AV, Sulaiman TT, Shenk RR, Stellato TA, Open versus laparoscopic surgery: a comparison of natural antitumoral immunity in a small animal model. Am Surg 1996; 62: 625-31.

87.  Lee SW, Southall JC, Gleason NR, Huang EH, Bessler M, Whealan RL. Lymphocyte proliferation in mice after a full laparotomy is same whether performed in a sealed  carbon dioxide chamber or in room air. SurgEndosc 2000; 14: 235-8.

88.  AuendrofJD, Bessler M, Kayton ML, Oesterling SD, Treat MR, Nowygrod R et al. Increased tumor establishment and growth after laparotomy vs laparoscopy in a murine model. Arch Surg 1995; 130: 649-53.

89.  Bouvy ND, Marquet RL, Hamming JF, Jeekel J, Bonjer HJ. Laparoscopic surgery in the rat. Beneficial effect on body weight and tumor take. Surg Endosc 1996; 10: 490-4.

90.  Watson RW, Redmond HP, McCarthy J, Burke PE, Bouchier-Hayes D. Exposure of the peritoneal cavity to air regulates early inflammatory responses to surgery in a murine model. BrJ Surg 1995; 82: 1060-5.

91.  Neuhas SJ, Watson DI, Ellis T, Rofe AM, Jamieson GG. The effect of immune enhancement and suppression on the development of laparoscopic port site metastases. Surg Endosc 2000; 14: 439-43.

92.  Redmond HP, Hofmann K, ShouJ, Leon P, Kelly CJ, Daly JM. Effects of laparotomy on systemic macrophage function. Surgery 1992; 111: 647-55.

93.  BadiaJM, Whawell SA, Scott-Coombes DM, Abel PD, Williamson RC, Thompson JN. Peritoneal and systemic cytokine response to laparotomy. BrJSurg 1996; 83: 347-8.

94.  Jackson PG, Evans SRT. Intraperitoneal macrophages and tumor immunity: a review. J SurgOncol 2000; 75: 146-54.

95.  Rofe AM, Bourgeois CS, Coyle P. Beneficial effects of endotoxin treatment on metabolism in tumour-bearing rats. Immunol Cell Biol 1992; 70: 1-7.

96.  Jones AL, Selby P. Clinical applications of tumour necrosis factor. Prog Growth Factor res 1989; 1: 107-22.

97.  Puttick MI, Nduka C, Yong L, Darzi A. Macrophage activation and anti-tumour cytotoxicity is impaired following exposure to a carbon dioxide pneumoperitoneum. SurgEndosc 1998; 12 (Suppl): S40 (Abstract).

98.  West MA, Baker J, BellinghamJ. Kinetics of decreased LPS-stimulated cytokine release by macrophage exposed to Coz. J Surg Res 1996; 62: 269-74.

99.  Mathew G, Watson DI, Ellis TS, Jamieson GG, Rofe AM. The role of peritoneal immunity and the tumor-bearing state on the development of wound and peritoneal metastases after laparoscopy. AustNZJSurg 1999; 69: 14-18.

100. Neuhaus SJ, Watson DI, Ellis T, RofeAM, Mathew G, Jamieson GG. Influence of gases on mtra-peritoneal immunity during laparoscopy in tumor-bearing rats. World J Surg 2000; 24: 1227-31.

101. WestMA, Hackam DJ, Baker J, RodriguezJL, BellinghamJ, Rotstein OD. Mechanism of decreased in vitro murine macrophage cytokine release after exposure to carbon dioxide: relevance to laparoscopic surgery. Ann Surg 1997; 226: 179-90.

102. Hajri A, Mutter D, Wacks S, Bastien C, Gury JF, Marescaux J et al. Dual effect of laparoscopy on cell-mediated immunity. Eur Surg Res 2000; 32: 261-6.

103. Nduka C, Coates P, Capel M, Mansfield A, Darzi A. Carbon dioxide pneumoperitoneum enhances postoperative tumour growth. BrJSurg 1997; 84    (Suppl I): 25 (Abstract).

104. Puttick MI, Scott-Coombes DM, DyeJ, Nduka CC, Menzies-Gow NM, Mansfield AO et al. Comparison of immunologic and physiologic effects of COz pneumoperitoneum at room and body temperatures. Surg Endosc 1999; 13: 572-5.

105. Watson DI, Mathew G, Ellis T, Baigrie CF, Rofe AM, Jamieson GG. Gasless laparoscopy may reduce the risk of port-site metastases following laparoscopic tumour surgery. Arch Surg 1997; 132: 166-8.

106. Jacobi CA, Sabat R, Bohm B, Zieren HU, Volk HD, MuUer JM. Pneumoperitoneum with carbon dioxide stimulates growth of malignant colonic cells. Surgery 1997; 121: 72-8.

107. Mathew G, Watson DI, Rofe AM, Baigrie CF, Ellis T, Jamieson GG. Wound metastases following laparoscopic and open surgery for abdominal cancer in a rat model. BrJSurg 1996; 83: 1087-90.

108. Mathew G, Watson DI, Rofe AM, Baigrie CF, Ellis T, Jamieson GG. Adverse impact of pneumoperitoneum on intraperitoneal implantation and growth  of tumour cell suspension in an experimental model. AustNZJSurg 1997; 67: 289-92.

109. Bouvy ND, Marquet RL, Jeekel H, Bonjer HJ. Impact of gas(less) laparoscopy and laparotomy on peritoneal tumour growth and abdominal wall metastases. Ann Surg 1996; 224: 694-701.

110. Jacobi CA, WengerF, Sabat R, Volk T, Ordemann J, MuUer JM. The impact of laparoscopy with carbon dioxide versus helium on immunologic function and tumour growth in a rat model. Dig Surg 1998; 15: 110-16.

111. Neuhaus SJ, Watson DI, Ellis T, Rowland R, Rofe AM, Pike GK et al. Wound metastasis after laparoscopy with different insufflation gases. Surgery 1998; 123: 579-83.

112. VolzJ, Koster S, Weiss M, Schmidt R, Urbaschek R, Melchert F et al. Pathophysiologic features of a pneumoperitoneum at laparoscopy: a swine model. AmJ Obstet Gynecol 1996; 174: 132-40.

113. VolzJ, Koster S, Melchert F. The effects of pneumoperitoneum on intraperitoneal tumour implantation in nude mice. Gynaecol Endosc 1996; 5: 193-6.

Ιατρικά Χρονικά Β.Δ Ελλάδος

Τόμος 3 - Τέυχος 1 - 2003: 123-129

 

Κ. Χριστούλου*, Ι. Μεταλληνός*, Σ. Γαλάνης*, Α. Αθανασίου*, Κ. Κοντοστάνος*, Κ. Μωραϊτης*, Π. Χρίστου**, Χ. Χαραλάμπους*, Ε. Κλώνου***.

* Χειρουργικό Τμήμα

** Αναισθησιολογικό Τμήμα

*** Εργαστηριακός Τομέας

Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Κέρκυρας

 

<< Επιστροφή