Η Παροδική πρωκταλγία - Δ.Χ. Παπαιωαννίδης , Χρ. Σ. Γιώτης : | 19/3/2009 10:44:24 πμ

<< Επιστροφή



Η παροδική πρωκταλγία

 

Περίληψη

Η παροδική πρωκταλγία χαρακτηρίζεται από αιφνίδιας εγκατάστασης και μερικές φορές πολύ έντονο πρωκτικό άλγος, που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της ημέρας ή της νύκτας και σε ακανόνιστα χρονικά διαστήματα. Το άλγος οφείλεται σε δυσλειτουργία του έσω σφιγκτήρος του πρωκτού. Η χαρακτηριστική κλινική εικόνα της παροδικής πρωκταλγίας θα βοηθήσει τον ιατρό να φθάσει στην ορθή διάγνωση, να διαβεβαιώσει τον ασθενή ότι η νόσος είναι καλοήθης και να τον αποτρέψει από τη διενέργεια πολλών άσκοπων και δαπανηρών εξετάσεων. Η θεραπεία είναι δύσκολη, αλλά όταν οι προσβολές άλγους είναι συχνές και έντονες, μπορεί να χορηγηθεί ένας ανταγωνιστής ασβεστίου, όπως η νιφεδιπίνη.

Το 1935 ο Thaysen περιέγραψε τρεις ασθενείς με παροδικά επεισόδια πρωκτικού άλγους, τα οποία ονόμασε παροδική πρωκταλγία (proctalgia fugax)1. Έκτοτε, έχουν περιγραφεί και άλλα παρόμοια περιστατικά και το ανωτέρω σύνδρομο καθιερώθηκε ως κλινική οντότητα2-5. Ορθότερα στα ελληνικά το ανωτέρω σύνδρομο θα μπορούσε να αποδοθεί με τον όρο ”παροδική υποτροπιάζουσα πρωκταλγία” λόγω του υποτροπιάζοντα χαρακτήρα του.

Η παροδική πρωκταλγία (ΠΠ) είναι σχετικά συχνή. Σε δύο μελέτες που αφορούσαν φαινομενικά υγιή άτομα, ΠΠ διαπιστώθηκε σε ποσοστό 14% και 19% αντίστοιχα4,6. Το ανωτέρω σύνδρομο συχνά δεν αναγνωρίζεται και διαφεύγει της διαγνωστικής σκέψης με αποτέλεσμα ο ασθενής να οδηγείται στην εκτέλεση πολλών, δαπανηρών και άσκοπων κλινικοεργαστηριακών εξετάσεων5.

 

Κλινικές εκδηλώσεις

Οι ασθενείς με ΠΠ εμφανίζουν χαρακτηριστικά συμπτώματα1-5. Παραπονούνται για άλγος εντός του ορθού, που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της ημέρας ή της νύκτας και συχνά είναι πολύ έντονο. Οι προσβολές άλγους εμφανίζονται σε ακανόνιστα χρονικά διαστήματα και συνήθως διαρκούν λιγότερο από 15 min. Μετά την υποχώρηση του άλγους οι ασθενείς αισθάνονται πολύ καλά. Η λειτουργία του εντέρου είναι φυσιολογική και δεν υπάρχουν ενδείξεις αιμορραγίας από το πεπτικό. Η αντικειμενική εξέταση της περιπρωκτικής περιοχής, καθώς και ο ορθοσιγμοειδοσκοπικός έλεγχος δεν αποκαλύπτουν κάτι το παθολογικό.

 

Αιτιολογία

Το ακριβές αίτιο του ΠΠ παραμένει αδιευκρίνιστο, αλλά ορισμένες μελέτες που επικεντρώθηκαν στο ανωτέρω σύνδρομο υποδεικνύουν ότι αυτό οφείλεται σε δυσλειτουργία του έσω πρωκτικού σφιγκτήρος7,8.

Οι Kamm και συν., με τη βοήθεια μανομετρίας του ορθοπρωκτικού σωλήνα και υπερήχων, διαπίστωσαν αύξηση της πίεσης ηρεμίας και του πάχους της μυικής μάζας του έσω σφιγκτήρος του ορθού (πρωκτού) σε μερικούς ασθενείς με ΠΠ7. Σε δύο ασθενείς εκτελέστηκε μυεκτομή του έσω σφιγκτήρος και η ιστολογική εξέταση αποκάλυψε υπερτροφία και διαταραχή στην κατανομή των σωματίων πολυγλυκοζάνης εντός των μυικών ινών. Η ηλεκτρική διέγερση και φαρμακολογικές μελέτες δεν είχαν αποτέλεσμα. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπήρχε διαταραχή της λειτουργίας των λείων μυικών ινών του έστω σφιγκτήρος, όπως και σε μια τοπική μυοπάθεια7.

Χρησιμοποιώντας ίδιες μεθόδους οι Celik και συν. μελέτησαν πρόσφατα τα μέλη μιας οικογένειας, που έπασχαν από ΠΠ8. Διαπίστωσαν, όπως και οι προηγούμενοι ερευνητές, αύξηση της πίεσης ηρεμίας και του πάχους της μυικής μάζας του έσω σφιγκτήρος. Παρατήρησαν επίσης ότι με τη διαστολή του πρωκτού με μπαλονάκι, ο σφιγκτήρας δεν εμφάνιζε φυσιολογική χάλαση. Με βάση τα ανωτέρω ευρήματα κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η διαταραχή αυτή είναι συμβατή με μια νευροπάθεια8.

 

Θεραπεία

Επειδή οι προσβολές πρωκτικού άλγους εμφανίζονται απροειδοποίητα και σε ακανόνιστα χρονικά διαστήματα, η θεραπεία της ΠΠ είναι δύσκολη. Σύμφωνα με την εμπειρία διαφόρων ερευνητών3,5, το άλγος μπορεί να υποχωρήσει εφαρμόζοντας μεθόδους, όπως τα ζεστά λουτρά του πρωκτού και η αποβολή αερίων με τον ασθενή πρηνιδόν στηριζόμενο στο κρεβάτι με τα γόνατα και το στήθος του.

Σε μια μελέτη8 διαπιστώθηκε ότι η νιφεδιπίνη ελαττώνει την πίεση του έσω σφιγκτήρος και ανακουφίζει από το πρωκτικό άλγος. Σε άλλη μελέτη 48 ασθενών από την κλινική Μayo των ΗΠΑ, οι περισσότεροι ασθενείς χαρακτηρίστηκαν ως ”αγχώδη” και ”τελειομανή άτομα” και η εφαρμογή μεθόδων καταπολέμησης του stress ελάττωσε ή εξαφάνισε τα επεισόδια ΠΠ9.

Η ανωτέρω θεραπευτική μέθοδος δεν έχει γίνει ευρέως αποδεκτή μια και στη μελέτη των Pilling και συν.9 δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου.

Συμπερασματικά πρέπει να τονισθεί ότι μεγάλη σημασία έχει να διαβεβαιώσει ο θεράπων ιατρός τον ασθενή με ΠΠ για την καλοήθη φύση της πάθησής του και να τον αποτρέψει από το να υποβληθεί σε σειρά επίπονων και δαπανηρών εξετάσεων.

Όταν οι προσβολές άλγους είναι συχνές και έντονες, μπορεί να δοκιμασθεί θεραπεία με έναν ανταγωνιστή ασβεστίου, όπως η νιφεδιπίνη.

 

Summary

 

Proctalgia fugax

D. Papaioannidis, C. Yiotis

 

Proctalgia fugax is characterized by sudden and sometimes severe rectal pain that occurs by day or night at irregular intervals. The pain results from dysfunction of the internal anal sphincter. Proctalgia fugax has a uniform clinical picture, and it can be easily diagnosed when recognized. The patient must be reassured that nothing serious is wrong and expensive tests are not required. Treatment may be difficult, but if the attacks of pain are numerous and severe, a calcium channel blocker such as nifedipine may by tried.

 

 

Βιβλιογραφία

 

1. Thaysen TE. Proctalgia fugax. Lancet 1935, Aug. 3: 243-6.

2. Douthwaite AH. Proctalgia fugax. BMJ 1962, July 21: 164-5.

3. Karras JD, Angelso G. Proctalgia fugax. Dis Colon Rectum 1963, 6: 130-4.

4. Thompson WG, Heaton KW. Proctalgia fugax. Royal Coll Phys Lond. 1980, 14: 247-8.

5. Babb RR. Proctalgia fugax. Would you recognize it? Postgrad Med. 1996, 99 (4): 263-4.

6. Panitch NM, Schofferman JA. Proctalgia fugax revisited (Abstract) Gastroenterology 1975, 68 (4): A-204.

7. Kamm MA, Hoyle CH, Burleign DE et al. Hederitary internal anal sphincter myopathy causing proctalgia fugax and constipation: a newly indentified condition. Gastroenterology 1991, 100: 805-10.

8. Celik AF, Katsinelos P, Read NW et al. Hereditary proctalgia fugax and constipation: report of a second family. Gut 1995, 36: 58-4.

9. Pilling LF, Swenson WM, Hill JR. The psychologic aspects of proctalgia fugax. Dis Colon Rectum 1965. 8: 372-6.

Iατρικά Χρονικά Β.Δ. Ελλάδος

Τόμος 4, τεύχος 1, 2004: 26 - 27

 

Δ.Χ. Παπαϊωαννίδης, Χρ. Χ. Γιώτης

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΙ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΡΤΑ

 

<< Επιστροφή